This old Lakota tale (wičhóoyake) has been translated by me from Lakhotiya to Euskara (Basque Language) directly. Each row corresponds to a Lakota original sentence and its basque translation. It is almost a word by word translation except for some of the repetitive heyá (he said this), eyá (he said) or yunkhan (then, so), employed to keep the rythm of the tale in lakota language but unnecessary in Basque.
Iktómi, armiarma, Lakotarren ipuin askotako ezinbesteko pertsonaia da. Gure Zuberoako Pitxu antzerakoa izango litzateke. Amarrukerizalea, jostaile ta olgetaria beti, narrikalari, trikimailuak egiteko prest. Maltzurra askotan, liluratzailea beti. ankerra sarritan. Bere bitartez eguneroko bizitzaren arrazoiak azaltzen dira, baita jokaera onargarri ta onartezinak bereizten. Zuok guztiokin: hona hemen iktomi.
| IKTÓMI NA MAǦÁKSIČA KIŊ | ARMIARMA ETA AHATEAK |
|---|---|
| Akhé Iktómi táku óta k’íŋ yé. | Beste behin Armiarmak lepoan gauza asko zeramatzan. |
| Uŋkȟáŋ maǧáksiča óta waŋwíčhayaŋke. | Orduan ahate asko ikusi zituen. |
| Uŋkȟáŋ maǧáksiča kiŋ heyápi: “Čhiyé, hená táku čha yak’íŋ he?” eyápi. | Ta ahateek esan zuten: “Anai nagusi, zer dira lepo gainean daramatzazunak?”. |
| Čha Iktómi, “Lená olówaŋ yeló,” eyé. | Ta Armiarmak “ hauek abestiak dira” esan zuen. |
| Yuŋkȟáŋ maǧáksiča kiŋ, “Čhiyé, waŋží uŋkáhiyayapi ye,” eyápi, | Eta ahateek “anai nagusi, kanta dezagun bat, mesedez” esan zuten |
| yuŋkȟáŋ “Hiyú po, na íyotaka po,” eyé, Iktó. | ta orduan “erdu hona ta jezarri zaitezte” esan zuen Armik. |
| Čha maǧáksiča kiŋ iyúha él úpi na ókšaŋ hinážiŋpi | Beraz ahate guztiak beragana etorri ta ingururatu zuten. |
| Yuŋkȟáŋ Iktó heyé, “Olówaŋ wašté waŋží awáhiyayiŋ kte ló. Iyúha ištógmuza po,” eyé | Orduan Armik esan zuen, “kanta eder bat abestuko dut. Itxi itzazue danok zuen begiak”. |
| Héčheš iyúha ištógmuzapi. | Eta holan guztiek itxi zituzten haien begiak. |
| Na heyé:“Tuwá tuŋwé kiŋháŋ ištá šašá kte ló,” eyé. | Eta esan zuen: “ Inork begiratuz gero begiak gorri bihurtuko zaizkio”. |
| Héčheš iyúha líla sutáya ištógmuzapi. | Holan izanda danek begiak itxi-itxita zituzten. |
| Na Iktó waná heyá lowáŋ: | Eta Armik orain honako hitzak abestu zituen: |
| “Ištógmus wačhí po, ištógmus wačhí po, ištógmus wačhí po,” eyá lowáŋ. | “Dantza ezazue begiak itxita, dantza ezazue begiak itxita, dantza ezazue begiak itxita,”. kantatu zuen. |
| Héčheš maǧáksiča kiŋ íčat’a wačhípi. | Honelan ahateek bizikiro dantzatu zuten. |
| Yuŋkȟáŋ Iktó čhaŋksá waŋ káǧiŋ na maǧáksiča k’uŋ kat’á awíčhaye. | Orduan Armik porra bat egin zuen ta ahateok kolpeka hilten hasi zan. |
| Uŋkȟáŋ waŋží tuŋwíŋ na Iktó waŋyáŋkiŋ na heyé: “Háŋta po! Iktómi ničásotape ló!” | Orduan batek begiratu eta Armi ikusi zuen ta esan: “Alde egizue! Armiarma sarraskitzen ari zaizue!. |
| Yuŋkȟáŋ tuŋwáŋpi na kiŋyáŋ napȟápi. | Begiak zabaldu zituzten eta hegaz ihes egin zuten. |
| Héčheš tuŋwé k’uŋ hé ištá šašá kéyapi. | Horregaitik begiratu zuenari “begi gorriak” esan zioten. |
| Na hé “skiská” ečíyapi. | Ta “skiská” (Wood Duck / Ahate Joyuyo) izena du. |
Argazkiaren kredituak. CC BY-SA 2.5 Brautente Wood Duck Aix sponsa.jpg https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Richard_Bartz